Terwijl Alkmaar in rouw is gedompeld, koelen veel mensen hun woede op internet. FOTO ANP
Verdachte drama Alkmaar is op het internet vogelvrij
dinsdag 24 april 2007 om 21:47
Nog voordat er een rechter aan te pas kwam, was Pepijn V., verdacht van de dodelijke mishandeling in Alkmaar, op internet al veroordeeld.
Door Joris Polman
AMSTERDAM - We schrijven 24 april, 08.42 uur. GeenStijl-reaguurder Bwahaha meldt in de comments bij het artikel
'Matroos Pepijn slaat scholier dood': "Detail: Gerd Nan was Hyves vriend van Pepijn." Het is het
begin van een zoektocht van honderden internetters door de krochten van het wereldwijde web naar meer informatie over
de tragische dood van Gerd
Nan van Wijk, de zestienjarige scholier die maandagavond overleed na een zware mishandeling in Alkmaar.
De redactie van GeenStijl geeft zelf de broodnodige aanwijzingen voor de speurtocht, vertelt hoofdredacteur
Dominique Weesie. "Maandagavond rond half twaalf kregen wij officieus bevestigd dat de zeventienjarige Pepijn V. (zie
voor profiel linkje 'Pepijn' op GeenStijl) uit Alkmaar was opgepakt door de politie. Zijn naam was al eerder
opgedoken in een aantal fora. Maar wij publiceren pas als we aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid weten dat we de
goede naam hebben. De bevestiging kwam uit een betrouwbare bron, je moet daarbij denken aan politiekringen."
Speculaties
In het artikel plaatst GeenStijl zowel linkjes naar persoonlijke websites van slachtoffer Gerd Nan als verdachte
Pepijn, in geval van de laatste op Hyves en Partypeeps. En daar waar op GeenStijl de lezers voornamelijk bezig zijn met speculaties over de
toedracht van de moord, beginnen op Hyves en Partypeeps al snel de eerste verwensingen en bedreigingen aan het adres
van verdachte Pepijn binnen te stromen. De verdachte is vanaf dat moment vogelvrij verklaard op internet.
Navraag leert dat je als 'slachtoffer' van een virtuele lynchpartij weinig kunt beginnen. Internetpublicist Henk Blanken spreekt van een
'wild mob' die losgaat op het internet. En daar gelden andere normen dan in traditionele media als kranten. Jurist en
publicist Christiaan Alberdingk Thijm bestempelt zelfs een rechtsgang op voorhand als een heilloze weg. "Het
internet werkt als een collectief geheugen. Als je een site op zwart zet, duikt de informatie wel weer ergens anders
op."
Storm
Beiden zijn van mening dat het slachtoffer beter stil kan blijven zitten tot de storm is
overgewaaid. Alberdingk Thijm: "Juridische stappen leiden weer tot nieuwe publicaties over jouw persoon. En dat wilde
je nou juist voorkomen." Ook ingrijpen door de overheid is complex, alleen al omdat er zo ontzettend veel websites
zijn. "Het enige dat werkt is zelfregulering", zegt Alberdingk Thijm. Met andere woorden, de beheerders van de sites
zijn de enigen die een einde kunnen maken aan een virtueel volksgericht.
Het profiel van verdachte Pepijn ging gisteren in de loop van de middag dan ook uit de lucht. Maar dat is niet door
ingrijpen van de Hyves-redactie, zegt Raymond Spanjar, mede-oprichter van Hyves. "Hyvers kunnen zelf aangeven of een
profiel 'OK' is, of 'Niet OK'. Stemmen veel mensen op 'Niet OK', dan gaat de site vanzelf uit de lucht. Wij bepalen dan
vervolgens wat er verder met de site moet gebeuren." In geval van Pepijn is daar nog geen beslissing over
genomen.
Nep-gangster
Terug naar GeenStijl. Het artikel over de dodelijke mishandeling sluit als volgt af: "En ondanks het feit dat Pepijn
pas over enkele maanden de respectabele leeftijd van 18 zal bereiken, dringen wij aan om hem als gewone volwassene te
berechten. Anders vrezen wij dat deze nep-gangster weer weg komt met een paar maandjes jeugd-internaat en piepers
jassen in het bejaardentehuis. Bubba verdient gewoon zo'n vers snackje..."
Is dat niet de aanzet tot een volksgericht? GeenStijl-hoofdredacteur Weesie kan geen medelijden met de verdachte
hebben. "Wij bedrijven geen journalistiek. Bovendien, in het buitenland is het heel normaal dat verdachten met naam en
toenaam worden genoemd."
Scrupules
En ook over het doorlinken naar het profiel van de verdachte heeft Weesie geen scrupules: "Iedereen moet zich afvragen
hoe verstandig het is om een profiel met persoonlijke gegevens op het internet aan te maken. Je vindt niet alleen
informatie over de persoon zelf, maar ook meteen over vrienden en familie. Wij hebben zelf een zoekmachine waarmee we
direct in de tien grootste profielensites van Nederland kunnen zoeken op naam."
Hyves houdt daar rekening mee, zegt Spanjar. "Hyvers bepalen zelf wat je op Hyves kunt zien. Ze kunnen filters
opwerpen. Zo kun je specifieke informatie alleen toegankelijk maken voor vrienden. Ook kun je ervoor kiezen dat je
achternaam of woonplaats niet wordt herkend door zoekmachines."
Onderzoek
Ondertussen worstelt ook de Raad voor
de Journalistiek met de vraag hoe ver discussies mogen gaan op fora, zo bleek gisteren tijdens een
bijeenkomst in Hilversum. Naar aanleiding daarvan nemen Sp!ts-hoofdredacteur Bart Brouwers, Henk Blanken en Laurens
Verhagen, hoofdredacteur van Nu.nl, het initiatief om deze kwestie ook aan de orde te stellen in het Genootschap van
Hoofdredacteuren. Daarin staat onder meer de vraag centraal waar de verantwoordelijkheid van de media
ophoudt en waar die van de internetter begint. Sp!ts-hoofdredacteur Bart Brouwers: "Het blijkt telkens weer dat er op
internet voor het publiek kennelijk andere normen gelden dan voor de traditionele media. We moeten kijken hoe we daar
in de toekomst mee willen omgaan.''
Lees ook:
> Lynchpartij op
internet
> Hoofdredactioneel commentaar over de nasleep van het drama op het web
> Een 'afrekening' op Alkmaarse school
> Slachtofferhulp praat met ooggetuigen drama Alkmaar
